Drukuj

Drzewa w krajobrazie - podręcznik praktyka

Drzewa w krajobrazie - podręcznik praktyka

Książka „Drzewa w krajobrazie – podręcznik praktyka” nie jest tak całkiem nowa – stanowi bowiem połączone drugie wydanie książek „Aleje – skarbnice przyrody” oraz „Aleje - podręcznik użytkownika” wydanych w roku 2012. Od tego czasu mieliśmy możliwość testowania tych wydawnictw, w szczególności podczas prowadzonych przez nas szkoleń, podczas których służyły one jako materiały dla uczestników. Treści, które były oparte na „starej”, dobrze zweryfikowanej wiedzy, jak np. informacje o gatunkach chronionych mieszkających w alejach, podległy niewielkiej redakcji. Z kolei rozdziały dotyczące wiedzy o drzewach, która w ostatnim ćwierćwieczu intensywnie się rozwija, wymagały głębszych zmian i uzupełnień. W szczególności dotyczy to rozdziału o podstawowej diagnostyce, który został na nowo napisany i ufamy, że zyskał na przejrzystości i praktyczności. Proponujemy w nim nowy, znacznie bardziej użyteczny formularz oceny drzewa.

 

>>> POBIERZ KSIĄŻKĘ W PDF

- - -

WESPRZYJ NASZE DZIAŁANIA - Z TWOJĄ POMOCĄ MOŻEMY WIĘCEJ - KLIKNIJ PO SZCZEGÓŁY

 

Przewodnik po książce

Wstęp

Halina Barbara Szczepanowska wprowadza nas w temat zachowania i odtwarzania zadrzewień przydrożnych. Opisuje aleje przydrożne jako szczególnie wartościowy element krajobrazu. Przypomina także o korzyściach płynących z drzew, podając ciekawe przykłady z dorobku nauki i zwracając jednocześnie uwagę na wpływ rozwoju techniki na drzewa przydrożne.

Część I. Drzewo – jego struktura i funkcje życiowe

Jacek Borowski ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w tym rozdziale prezentuje podstawy budowy drzewa oraz pokazuje niezwykłe procesy zachodzące w drzewach, które umożliwiają im funkcjonowanie nawet przez setki lat, często w trudnych warunkach. Zwraca jednak uwagę na to, że ich odporność na zmiany otoczenia jest ograniczona i często niewystarczalna w stosunku do gwałtownych zmian powodowanych przez człowieka. W tym rozdziale dowiadujemy się także, dlaczego nieumiejętne i nadmierne zabiegi wykonywane na drzewach prowadzą do ich osłabienia, a nieraz i niepotrzebnej śmierci.

Część II. Podstawowa diagnostyka drzew

Zespół autorów pod przewodnictwem Marzeny Suchockiej prezentuje metodę podstawowej diagnostyki drzew, opartą na jego wizualnej ocenie. Jest to narzędzie dostosowane do używania przez osoby nie będące specjalistami w zakresie drzewa dendrologii lub arborystyki. Prezentowana wiedza pomoże pracownikom zarządów dróg, samorządów, zarządców nieruchomości i innym odpowiadającym za drzewa ocenić, czy występuje zagrożenie w otoczeniu drzew oraz zaproponować środki jego zmniejszenia. Stosowanie tej metody pozwala na lepsze gospodarowanie drzewami. Należy jednak pamiętać, że aby skutecznie i umiejętnie stosować ją, trzeba przejść odpowiednie szkolenie (w trudniejszych przypadkach należy i tak wezwać specjalistę). Autorzy, eksperci z wieloletnim doświadczeniem, opisują, jak należy oceniać cechy drzewa oraz jego otoczenia mogące mieć wpływ na zwiększone ryzyko. Uzupełnieniem rozdziału jest przewodnik do identyfikacji podstawowych gatunków grzybów mających wpływ na potencjalne zwiększenie ryzyka dla otoczenia wokół drzewa.

Część III. Aleje – skarbnice przyrody

Zespół specjalistów wyjaśnia, dlaczego drzewa i aleje są tak ważne dla przyrody. Rozdział pomaga w określeniu ich przyrodniczej wartości, w tym rozpoznawania gatunków chronionych zgodnie z wymaganiami Ustawy o ochronie przyrody. Zawiera opisy biologii i rekomendacje ochronne dla organizmów związanych z alejami, które podlegają w Polsce ochronie prawnej. Treść rozdziału obejmuje głównie gatunki chronione, gdyż przedstawienie całego bogactwa przyrody znajdowanego w alejach zajęłoby wiele tomów. Jednak zachowując siedliska gatunków chronionych, pozwalamy przetrwać także wszystkim pozostałym żyjącym w danym środowisku. Choć staraliśmy się opisać i zilustrować wiele z omawianych gatunków, po pomoc w ich oznaczaniu odsyłamy do specjalistycznych przewodników.

Część IV. Podstawy pielęgnacji drzew

Jacek Borowski oraz Maciej Motas omawiają podstawy prawidłowej pielęgnacji drzew. Autorzy prezentują ogólne zasady utrzymania i pielęgnacji drzew, po czym opisują wzmocnienia mechaniczne drzew za pomocą wiązań. Autorzy zwracają szczególną uwagę na to, że każda ingerencja w żywy organizm drzewa musi zostać ograniczona do absolutnego minimum, a sam zakres utrzymania i pielęgnacji drzew obejmuje znacznie więcej niż tylko wykonywanie cięć. Poza wskazówkami dotyczącymi wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych dowiemy się też, na co powinien zwracać uwagę zarządca terenu, zlecając i odbierając prace pielęgnacyjne.

Część V. Skuteczna ochrona drzew w procesie inwestycyjnym

Co zrobić z drzewami podczas inwestycji, aby im nie zaszkodzić? Na to pytanie odpowiadamy w tym rozdziale. Pokazujemy dobre praktyki, których stosowanie zapewni ochronę drzew podczas prac inwestycyjnych. Monika Ziemiańska i Łukasz Dworniczak omawiają z tego punktu widzenia cały proces inwestycyjny, zaczynając od etapu projektowego.

Część VI. Projektowanie zadrzewień w krajobrazie otwartym

W tej części książki prezentujemy rozwiązania, które pomogą zaprojektować aleje w sposób korzystnie wpływający na nasz wspólny krajobraz oraz bezpieczny dla ruchu drogowego. Autorzy rozpatrują projektowanie zadrzewień w krajobrazie otwartym, uwzględniając lokalny krajobraz, kompozycję alej, uwarunkowania przyrodnicze i kulturowe oraz techniczne i formalne. Dalej wyjaśniają zasady odpowiedniego doboru gatunkowego drzew do nasadzeń przydrożnych. Na koniec dzielą się zaleceniami dotyczącymi zakresu specyfikacji STWiOR i SIWZ oraz prezentują słownik pojęć.

Część VII. Zasady obowiązujące przy wykonywaniu nasadzeń drzew przydrożnych oraz nadzorowaniu prac z tym związanych

Autorzy prezentują opisują charakterystykę drzew do nasadzeń przydrożnych oraz podają informacje na temat specyfikacji materiału roślinnego. Rozdział ten wyjaśnia, na co należy zwracać uwagę przed, w trakcie i po posadzeniu drzew. Treści przedstawione w tym rozdziale koncentrują się na drzewach przydrożnych, jednak znaczna większość wskazówek ma zastosowanie uniwersalne.

Część VIII. Wartość układów alejowych w krajobrazie kulturowym

Rozdział zamykający publikację przedstawia aleje w kontekście ich wartości kulturowych. Mowa tutaj o zabytkowych założeniach i planowanych kompozycjach krajobrazowych. W rozdziale tym zaprezentowano wypowiedzi profesorów – architektów, zasłużonych w działaniach na rzecz ochrony i kształtowania krajobrazów.

"Książka jest wszechstronnym, merytorycznie zwartym i praktycznym kompendium wiedzy o drzewach jako podmiocie wzbudzającym tyle samo uczuć wzniosłych co kontrowersyjnych opinii. Szczególna jej wartość wynika nie tylko z przystępnie przedstawionej najnowszej wiedzy o drzewach, ale także z proponowanych przez autorów – naukowo zajmujących się tymi problemami – metod oceny stanu drzewa, zaleceń w zakresie pielęgnacji, zasad projektowania zadrzewień oraz procedur postępowań administracyjnych.”

dr hab. inż. Piotr Muras, prof. Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie

„Należy zwrócić szczególną uwagę na interdyscyplinarność tej książki. Połączenie w niej opracowań wykonanych przez specjalistów z uzupełniających się dziedzin czyni ją unikalnym kompendium dla zarządzających terenami zielonymi, a drzewo jest w niej słusznie traktowane jako ekologiczny zwornik w naszym antropogenicznym krajobrazie. Autorzy i wydawcy dołożyli starań, aby książka miała praktyczne zastosowanie – np. rozdział o organizmach chronionych ułatwia dokonywanie wymaganych ustawą oględzin drzew pod kątem występowania podlegających ochronie gatunków. W moim przekonaniu ten podręcznik jest praktyczny i atrakcyjny zarówno pod względem treści jak i formy jej zaprezentowania. Może się przydać nie tylko osobom zawodowo związanym z ochroną przyrody, ale też wszystkim jej miłośnikom.”

prof. dr hab. Dariusz Tarnawski, Uniwersytet Wrocławski

 

Drzewa w otwartym krajobrazie 

 

Publikacja powstała w ramach projektu Roads for Nature – campaign promoting trees in Poland`s rural landscapes, as habitats and ecological corridors