Drukuj

Drogi dla Natury - kampania promocji zadrzewień w krajobrazie rolniczym jako siedlisk przyrody i korytarzy ekologicznych

english wersion

Projekt LIFE 11 INF/PL/467 Roads for Nature – campaign promoting trees in Poland`s rural landscapes, as habitats and ecological corridors (polski tytuł: DROGI DLA NATURY kampania promocji zadrzewień w krajobrazie rolniczym jako siedlisk przyrody i korytarzy ekologicznych) jest wspierany przez program LIFE+ Unii Europejskiej oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Numer umowy NFOŚiGW: 625/2012/Wn50/EE-PO-LF/D
Okres realizacji projektu: 2012-2016

TŁO PROJEKTU
Zadrzewienia przydrożne i śródpolne od stuleci stanowią cechę charakterystyczną tradycyjnego krajobrazu rolniczego Europy. Przyczyniają się do wysokiej bioróżnorodności krajobrazów kulturowych, stanowiąc siedliska przyrody oraz tworząc zieloną infrastrukturę. W ostatnim półwieczu rozwój infrastruktury drogowej oraz scalanie gruntów spowodowały dramatyczny spadek w liczbie drzew w europejskich krajobrazach rolniczych. Powoduje to spadek bioróżnorodności, w tym gatunków priorytetowych UE, oraz utratę wartości kulturowych.

MISJA PROJEKTU
Odwrócenie trendu zanikania zadrzewień liniowych, poprzez: podniesienie świadomości decydentów, społeczności lokalnych i społeczeństwa na temat ich znaczenia i funkcji jako siedlisk i zielonej infrastruktury, jak też poprzez poprawę umiejętności planowania i utrzymania zadrzewień odpowiedzialnych władz. Przyczynienie się w ten sposób do zatrzymania spadku bioróżnorodności na obszarach wiejskich, w tym ochrony gatunków priorytetowych UE.

CELE SZCZEGÓŁOWE:
1. Stworzyć w wybranych 66 gminach wiodących zdolność władz, zarządców dróg i społeczności lokalnych do planowego i konsekwentnego działania na rzecz odtwarzania zadrzewień oraz odwrócić na ich terenie trend utraty zadrzewień.
2. Upowszechniając dobre praktyki z projektu, zmienić podejście administracji terytorialnej i zarządców dróg w Polsce do kwestii zadrzewień, zwłaszcza przydrożnych.
3. Kształtować przyjazne zadrzewieniom postawy w społeczeństwie i aktywizować społeczności do ochrony i sadzenie drzew.
4. Integralną częścią projektu są monitoring, ewaluacja i aktywne rozpowszechnianie wyników.

MECHANIZM ODDZIAŁYWANIA
Drzewa znikają w niepokojącym tempie z polskiego krajobrazu rolniczego. Ich los leży w rękach grup docelowych niniejszego projektu:
a. Urzędy gmin, które wydają zezwolenia na usuwanie drzew oraz gospodarują drogami i gruntami (powiaty wydają zezwolenia, jeśli gmina jest wnioskującym).
b. Instytucje, które zarządzają infrastrukturą, której towarzyszą drzewa, a więc głównie zarządy dróg powiatowych, wojewódzkich i krajowych.
c. Lokalne społeczności wiejskie – jako, że wiele drzew rośnie na prywatnych gruntach, a ponadto akceptacja społeczna jest kluczowa dla przetrwania drzew na gruntach publicznych.
d. Społeczeństwo, w szczególności użytkownicy dróg.
Głównym mechanizmem oddziaływania projektu będzie partycypacyjny proces planowania kształtowania zadrzewień, prowadzony w ramach lokalnego partnerstwa skupiającego władze, przyrodników i społeczność, wspierany przez szkolenia i materiały edukacyjne. Pożądana zmiana nadejdzie dzięki zmianom postaw urzędników, wprowadzeniu metod zarządzania zasobami drzew i poparciu społecznemu.

NAJWAŻNIEJSZE WIADOMOŚCI DO PRZEKAZANIA DOCELOWYM ODBIORCOM PROJEKTU:
1. Znaczenie i funkcje zadrzewień dla bioróżnorodności oraz inne korzyści ekologiczne.
2. Ochrona i odtwarzanie zadrzewień pomoże powstrzymać utratę bioróżnorodności i usług ekosystemowych (co jest głównym celem strategii ochrony bioróżnorodności UE do 2020 – COM 2011/244).
3. Dobre praktyki w ochronie i kształtowaniu zadrzewień mogą maksymalizować korzyści ekologiczne i inne oraz bezpieczeństwo ruchu.
4. Zadrzewienia liniowe jako korytarze ekologiczne zwiększają spójność ekosystemów, zmniejszają fragmentację siedlisk i współtworzą zieloną infrastrukturę (unijna polityka ochrony bioróżnorodności: COM 2010/4).
5. Sadzenie drzew dla korzyści środowiskowych (gospodarka wodna, ochrona gleby, ochrona przed hałasem) przynosi także zapobieganie zmianom klimatycznych (priorytet UE).
6. Poprzez ochronę zadrzewień liniowych chronimy tradycyjny europejski krajobraz (zgodnie z zapisami Europejskiej Konwencji Krajobrazowej).
7. Liczne chronione prawem unijnym gatunki są ściśle związane z alejami i utracenie zadrzewień spowoduje spadek liczebności ich populacji.

Główne działania obejmują realizację lokalnych kampanii na rzecz zadrzewień w 66 gminach, celem promocji kształtowania zadrzewień, wspierane przez szkolenia  i wizyty studyjne w Niemczech. Ich uzupełnieniem jest kampania skierowana do społeczeństwa i aktywnych osób w całym kraju, jak też rozpowszechnianie rezultatów. Działania przygotowawcze, zarządzanie i monitoring zapewniają efektywną realizację projektu.

Podczas realizacji planowanych działań zostaną uwzględnione wnioski  z obecnie realizowanego projektu pilotażowego.

Działania realizowane w projekcie:

Przygotowanie materiałów pomocniczych dla uczestników projektu
Zostaną wydane poradniki „Jak chronić, sadzić i pielęgnować zadrzewienia” oraz „Jak skutecznie działać na rzecz zadrzewień”, a także pakiet edukacyjny dla szkół „Drzewa wokół nas”.  

Przewidujemy realizację 66 lokalnych kampanii we wszystkich województwach, zaczynając od i koncentrując się na regionach najbogatszych w aleje. Realizacja cyklu działań składających się na lokalną kampanię będzie w każdej gminie trwała rok. Celem opracowania lokalnego programu kształtowania zadrzewień będzie tworzenie modelowych działań na poziomie gminy, mających na celu trwałą ochronę i odtwarzanie zadrzewień przydrożnych i śródpolnych

W ramach projektu będzie budowany i wzmacniany ruch Przyjaciół Drzew – społecznych opiekunów zadrzewień. Do ich dyspozycji będą postawione narzędzia komunikacji i doradztwa. Będzie prowadzony punkt konsultacyjno-interwencyjny na temat ochrony zadrzewień.

Zorganizowane zostaną 3 edycje ogólnopolskiego konkursu fotograficznego związanego z zadrzewieniami. Wspólnie z partnerem niemieckim zostanie przeprowadzona inicjatywa „Aleje zamiast granic”, polegająca na rewaloryzacji wybranej transgranicznej lub przygranicznej alei. Film „Aleje – Tętnice Przyrody” – o wartościach alej i innych zadrzewień liniowych, o działania na rzecz ich ochrony i odtwarzania

Szkolenia na temat utrzymania i kształtowania zadrzewień, ich wartości przyrodniczych i kulturowych będą skierowane do pracowników służb drogowych, urzędników samorządowych odpowiedzialnych za wydawanie zezwoleń na wycinkę oraz za planowanie przestrzenne i infrastruktury, fachowców zajmujących się pielęgnacją, wycinką i sadzeniem drzew, oraz społeczników i miłośników drzew.

Do udziału w 3 wizytach studyjnych zaprosimy 75 przedstawicieli gmin wiodących i służb drogowych oraz osób pracujących przy projekcie – doradców ds. szkoleń, trenerów i personel koordynujący.

Projekt jest realizowany przez Fundację EkoRozwoju w partnerstwie z Federacją Zielonych Gaja ze Szczecina, Stowarzyszeniem Eko-Inicjatywa z Kwidzyna, SAE Zielone Płuca Polski oraz BUND M-V.

Wartość projektu: 2 006 613,00 euro
Dofinansowanie z NFOŚiGW: do 3 611 904,00 zł